बाळूमामा एक पेपर माझ्या समोर ठेऊन म्हणाले,
"सही करा."
काय आहे?
"निवेदन."
कशाचं निवेदन? कुणाला?
"'विक्रम आणि वेताळ' मधल्या विक्रमा सारखं प्रश्न काय करत बसता? सही करा आणि मोकळं व्हा. आरामात कॉफी पिऊ की नंतर."
अशी कशी सही करू न वाचता.
"माझ्यावर विश्वास नाही? तुमचा तुमच्यावर पण विश्वास आहे कां कोण जाणे (!)"
मी पेपर वर लक्ष मारलं. तीन ओळीचा एक परिच्छेद.
"आम्ही खाली सही करणारे हे निवेदन करू इच्छितो' कि बोरिवली ते पनवेल ही हार्बर लायन सेवा त्वरित सुरु करावी. किमान गोरेगांव पर्यंतची हार्बर लायन कांदिवली पर्यंत वाढवावी. इलेक्शन पूर्वी हे झालं नाही तर आमची मतं NOTA ला देऊ."
खाली पहिलं माझं नाव. माझं नाव पहिलं कां बाळूमामा?
"आमची मंडळी म्हणाली तुमच्या नावात वजन आहे."
काही तरी (आतून जरा सुखावलो तरी वर वर असं म्हणावं लागतं)
"शप्पथ. माझं नाव टाकलेला पेपर तिने टरा - टरा फाडला. म्हणाली, 'बाळूमामा धोंडिबा हे वाचल्यावर तो कारकून टोपली दाखवील की मी म्हणते. नाव कसं शिवनारायण ओमप्रकाश नायक ब्रह्मे सांगलीकर सारखं लांबलचक असावं. नाव वाचता वाचता कारकुनाला काय दीप्तीला पण दम लागेल. दीप्ती की दीपिका? दीप्ती नाही, डिप्टी. ह्या वयात पण तुम्हाला दीपिका दिसते. नवल आहे. मी म्हटलं, माझे आई, आणि घोळ झाला. असा बवाल झाला काही विचारू नका. मला काही कळेना. 'मी तुम्हाला निरुपा रॉय वाटायला लागली. एक दोन केस पांढरे झाले तर सरळ आईच्या भूमिकेत (!)'."
मेरे पास मां हैं.
"एकदम दिवारच उभी झाली की हो आमच्यात. दोन चार न आलेले अश्रू पदरानं पुसले. थेट किचन मध्ये. बरं झालं सरकारनं रॉकेल बंद केलं. इराण मुळे गॅस पण संपलेला."
बाळूमामा? मी जरा दटावण्याच्या सुरात काळी चार पर्यंत गेलो.
"नाही म्हणजे हेमा, रेखा, राखी ह्या भवती किती वेळ घुटमळायचं मी म्हणतो."
बाळूमामा, मुद्द्यावर या. पेपर. निवेदन.
"पहिली सही तुमचीच पाहिजे बरं कां."
नाव लांबलचक आहे पण वजन
"ते काही नाही. आमची मंडळी म्हणाली म्हणजे झालं. आपलं काम फक्त टिक टिक करायचं."
पण मी म्हणतो आत्ताच हे निवेदन कशाला. कोण ह्याची नोंद घेणार. तिकडे विश्वयुद्ध पेटण्याच्या मार्गावर आणि इथे आपण हार्बर मार्गावर.
"आमच्या घरी विश्वयुद्ध लावायचं कां तुम्हाला?"
हे म्हणजे भलतंच की हो बाळूमामा. हार्बर लायन कांदिवली पर्यंत आली नाही तर तुमच्या घरी विश्वयुद्ध ? हे म्हणजे नराचा नारायण.
"तुम्हाला ते कळणार नाही."
समजून सांगा. मै बहुत समझदार इन्सान हूँ.
समझदार इंसान - समझदार इंसान असं म्हणत बाळूमामा सोसायटीच्या वाऱ्यासारखं हसत सुटले.
माझं काय चुकलं?
"चुकलं बिकलं काही नाही."
"सकाळी सकाळी काय जोक मारता."
काळी चार पर्यंत जाऊन माझा चेहरा पांढरा पडला असावा. ह्या जगात मी एकटाच अपवाद आहे कां? असा कोण आहे जो स्वतःला समझदार समजत नाही.
"जाऊ द्या हो साहेब. सकाळपासून घोर चिंतेत होतो. विश्वयुद्धाची ठिणगी पडते की काय असं वाटतं होतं. आता थोडं बरं वाटतं."
प्रश्नचिन्ह कायम
"त्याचं असं आहे साहेब, ह्यावर पानावर दहा - बारा सह्या झाल्या नाही तर दुपारचं जेवण गॅस वर. पटकन सही करा. आणखी अकरा सह्या घ्यायच्या आहेत."
बाळूमामा, हार्बर लायन गोरेगाव पर्यंत मागची पाच-सहा वर्ष झाली. इतक्या वर्षांत कांदिवली-बोरिवलीचं निवेदन द्यायला पाहिजे होतं. आत्ताच कां?
"आम्हाला कांदिवली येऊन किती दिवस झाले?"
झाले असेल की एक-दोन महिने.
"करेक्ट. गोरेगांवला होतो तोपर्यंत काही अडचण नव्हती. सरळ गोरेगाववरुन निघालो की पनवेल. सकाळी हलका नाश्ता करून निघायचं ते थेट रात्रीचं जेवण करूनच माघारी निघायचं."
तुम्हाला एवढं काय काम असतं म्हणतो मी पनवेलला.
"माझं माहेर पंढरी."
आहे भीवरेच्या तीरी. मी वाक्य पूर्ण केलं.
"बरोबर."
काय बरोबर. तुम्ही साताऱ्याचे.
बाप्या माणसाला माहेर थोडंच असतं.
वहिनीचं म्हणता? त्यातर खेड कडच्या ना?
"खेड्याची खेडी रिकामी होऊन पुण्या मुंबईला स्थिरावली. पनवेल हे एक खेडंच आहे आपल्याकडचं."
निवेदन दिल्यानं लगेच हार्बर लायन कांदिवली पर्यंत थोडीच येणार आहे.
"ते काय आपणास ठावू नाही म्हणता. एकवेळ महिन्याचा पगार हाती कमी ठेवला तरी चालतो. पण माहेर वर प्रेम नाही असं जाणवलं तर आपली काही खैर नसते साहेब."
प्रेम दाखवणे हे पटत नाही, बाळूमामा.
बाळूमामा परत खो-खो हसत सुटले.
"दिखावा करावाच लागतो साहेब.
"प्रेम नाही केलं तरी चालेल. दिखावा लागतोच. गळा काडून रडणाऱ्यानी जिवंत असताना ढुंकून सुद्धा पाहिलं नसेल."
"थोडं मुलाबाळांवर कमी दाखवलं तरी चालेल. माहेर? नाही दाखवलं तर चहात कधी साखर नसते तर भाजीत कधी मीठ."
मी सही केली आणि कागद बाळुमामाच्या हाती दिला.
कांदिवली पर्यंत हार्बर लायन आली नाही तरी चालेल पण निवेदनावर सही करायला पाहिजे हे बाळुमामाचं घरगुती तत्वज्ञान घरोघरी पोचलं पाहिजे.
विश्वयुद्ध कुणाला पाहिजे?
